اكسيژن درماني وبررسي فاكتورهاي نمونه خون شرياني  ( ABG    )

• هايپوكسمي عبارت است از كاهش ميزان اكسيژن خون شرياني كه اگر منجر به كاهش اكسيژن بافتي شود به آن هايپوكسي مي گويند.
• هايپوكسمي ناگهاني با تغيير در وضعيت  CNS   همراه است. تابلو باليني بيمار شبيه فرد ي است كه الكل مصرف كرده است.
• ميزان طبيعي اگسيژن موجود در خون شرياني 16 الي 20 ميلي ليتر در دسي ليتر است.

·         اانواع هيپوكسي به 4دسته اصلي تقسيم ميشود. 1-هيپوكسي آنميگ 2- هيپوكسي stagnant (ركود جريان خون)   

·         3-هيپوكسي هيستوگسيگ ناشي از مسموميت گازها 4-  هيپوكسي هيپوگسيگ ناشي از گاهش تهويه .

• محرك مركز تنفس در افراد سالم افزايش فشار co2 ودر بيماران مبتلا به انسداد مزمن ريوي كاهش فشار اكسيژن است.
• علائم نياز به اكسيژن شامل اختلالات ذهني - كاهش سطح هوشياري  - رنگ غير طبيعي مخاط- تعريق شديدتاكيكاردي تاكي پنه عدم تمركز وغير طبيعي ديدن رنگهاست .

براي تفسير فاكتورهاي خون شرياني   به اين موارد توجه وبيمار را ارزيابي  نماييد.

• PH  خون شرياني به غلظت يون هيدروژن بستگي دارد.
• مقدار طبيعيPH   خون شرياني در حدود 45/7  -35/7است .
• به PH  كمتر از 35/7   اسيدمي يا اسيدوز و بيشتر از45/7 آلكالمي يا آلكالوز اطلاق مي شود.
• تغييرات   PaCO2  با تغييرات  PH  نسبت عكس  دارد.
• منظور از  PaO2 فشار سهمي اكسيژن در خون شرياني است .مقدار طبيعي آن 100-80MMHg است
• pao2  79-60 هايپوكسي خفيف و بين 59-40 هايپوكسي متوسط قلمداد مي شود.
• PaO2 كمتر از 40 mmhg  يك موقعيت بسيا ر مخاطره آميز براي بيمار تلقي مي شو.د بيمار بايد سريعا در  ICU  تحت مراقبت تنفسي قرار گيرد.
• Sao2   درصد اشباع هموگلوبين با اكسيژن است . مقدار طبيعي آن 98-95% است وبه ميزان Pao2بستگي دارد.
• اگر Sao2  كمتر از 80% باشد احتمال دارد كه نمونه از وريد گرفته شده باشد.(مگر در بيماران مبتلا به COPD.)
• مقدار طبيعي  PaCO2  45-38  MMHg ونشانگرفشارسهمي دي اكسيدكربن شرياني است0
• Paco2  كمتراز35 mmhg  الكالوزتنفسي و مقدار بيشتراز 45 mmhg  را اسيدوزتنفسي مي گويند .
• Hco3   منفي(  يون بي كربنات)  و مقدار طبيعي آن در خون بين 26-22meq/lit     است.
• مقاديرHCO3  بيش از 26  Meq   نشانه آلكالوز متابوليك و مقاديركمتر از22 meq/L  نشانه اسيدوزمتابوليك است.
• فاكتورBE  به مقداراسيديا  باز غيرفرارياطلاق مي شود در شرايط 37 درجه سانتي گراد وفشار  40 MMHG    وعدم كمبود اكسيژن به مقدار 24  Meq /lit    مورد نياز است مقدار BE   بين 2+ و2-  ميباشد.
• در شرايطي كه PH    غير طبيعي بوده و HCO3  يا  Pa CO2   نيز غير طبيعي باشد اسيدوز جبران نشده وجود دارد.
• اگرPH  اسيدي بوده  وهمراه با آن paco2  افزايش يابد اسيدوز تنفسي واگر همراه با افزايش PH    ( (HCO3  افزايش پيدا كند تشخيص اسيدوز متابوليك است.
• علائم باليني اسيدوز متابوليك بسته به شدت آن تغيير ميكند به طور كلي شامل سر درد -گيجي -خواب آلودگي –تاكي پنه
• و هيپر ونتيلاسيون تهوع وگشادي رگهاي محيطي است.

• توجه: هنگام ارسال نمونه خون شرياني  حتما بايد ميزان اكسيژن دريافتي بيمار – درجه حرارت و  HB در برگ درخواست  ذكر شود.

• تظاهرات باليني اسيدوز تنفسي شامل هيپر ونتيلاسيون -  افزايش فشار خون- تيرگي شعور- واحساس پري در سر است.
• علائم آلكالوز  شبيه علائم كاهش كلسيم  مثل سوزن سوزن شدن دست وپا- گيجي وهيپر توني عضلات است.
• تظاهرات باليني آلكالوز تنفسي شامل احساس سبكي  سر به علت تنگي رگهاي  مغز- كاهش جريان خون مغزي-  ناتواني در تمركز- كرختي- وزوز گوش- وگاهي از دست دادن هوشياري مي باشد.
• استفراغ وساكشن محتويات معده شايعترين علت آلكالوز متابوليك است.
•  ميزان كاهش اكسيژن  خون از طريق  آزما يشABG  وپالس اكسي متري وعلائم باليني مشخص مي شود.
• دراكسيژن تراپي گاز اكسيژن  را  با فشار بيش از فشار اتمسفر  محيطي  به بيمار  مي رسانند  با اين روش هايپوكسمي بافتي درمان و كار سيستم تنفس كاهش يافته  و فشار از روي ميوكارد  برداشته مي شود .
• ابزارهاي اكسيژن درماني به دو دسته سيستم با جريان زياد وسيستم با جريان كند تقسيم ميشود.
• ابزارهاي  جريان كند شامل ماسك ساده اكسيژن  - ماسك  rebreathing  -ماسك none rebreathing با كيسه ذخيره وكانول بيني است.
• براي اكسيژن رساني بالاي 90%بايد از جريان تند استفاده شود كه شايعترين ابزار آن ماسك ونچوري است اين سيستم ها معمولا جريان ثابتي را ايجاد مي كنند.
• 02      3-4 ليتر در دقيقه با كانول بيني fio2  38-28% و.جريان 6-5  ليتر در دقيقه fio2  50-40% ايجاد مي كند.
• بايد توجه داشت كه اكسيژن دارو است وبايد به ميزان درست مصرف وبه عوارض آن مانند ساير داروها توجه شود.
• در افراد مبتلا به اختلالات مزمن ريوي  تجويز بيش از حد اكسيژن  باعث افزايش   PaO2 وكاهش تهويه آلوئولي مسموميت با co2    وآپنه ميشود. كنترل پي در پي ABG در اين بيماران ضروري است.
• درمصرف اكسيژن با غلظت بيش از 60%‌ممكن است مسموميت با اكسيژن بروز كند.
• اين مسموميت باتغييرات پاتولوژيك در ريه ها شامل كاهش فعاليت مژك ها ي مخاطي تجمع ترشحات در راه هوايي ونهايتا پنموموني غير عفوني مي شود.
• علائم باليني مسموميت با اكسيژن شامل التهاب تراشه وبرنش  - احساس درد درجناغ سينه – احتقان بيني – درد درهنگام دم –سرفه وتنگي نفس است .
• صدمه به شبكيه يكي از مهمترين عوارض اكسيژن تراپي بخصوص در نوزادان است . اين عارضه در در مان با اكسيژن 100% بيشتر ديده ميشود.
• اكسيژن بالاي 70% نبايد بيش از 24  ساعت تجويز شود.اكسيژن    بالاي   50%   ممكن است براي مدت 48 ساعت از طرف بيمار تحمل شود.
• تنفس اكسيژن با غلظت بيش از 100-80 %   موجب پيشرفت ARDS          ( سندرم ديسترس حاد تنفسي  ) خواهد شد.
• تجويز مقادير زياد اكسيژن درنوزادان باعث انقباض عروق خوني – دكولمان شبكيه وكوري مي شود.
• در نوزادان  Pao2  بايد در سطح mmhg 60  حفظ شود.
• جريان اكسيژن ( fio2 (بالاي 50% براي مدت بيش از 24 ساعت  خطر مسموميت را افزايش  مي دهد.
• در بيمار تحت درمان با اكسيژن بايد به نكات ذيل توجه نمود
• عدم استفاده از روغن گريس والكل اطراف كپسول
• نصب تابلو سيگار نكشيد
• توجه به وضعيت بيمار از نظر سيانوز -   استفراغ  -  قطع تنفس    
• ماسك بايد حتي الامكان از نوع شفاف وتميز انتخاب ودر صورت امكان هنگام تغذيه از صورت بي مار برداشته شود