پرستاران استان اصفهان

استان اصفهان با مساحتی حدود 105937 كیلومتر مربع بین 30 درجه و 43 دقیقه تا 34 درجه و 27 دقیقه عرض شمالی خط استوا و 49 درجه و 36 دقیقه تا 55 درجه و31 دقیقه طول شرقی از نصف النهار گرینویچ قرار دارد.

این استان كه در مركز ایران واقع شده است از شمال به استانهای مركزی، قم و سمنان، ازجنوب به استانهای فارس و كهگیلویه و بویراحمد، از شرق به استانهای لرستان و‌ چهارمحال بختیاری محدود است. بر اساس آخرین تقسیمات كشوری، این استان دارای 17 شهرستان، 60 شهر ، 37 بخش و 116 دهستان و مركز آن اصفهان است.

جغرافیای تاریخی استان

در ادوار پیش، اصفهان نقش پلی را داشت كه قسمتهای كم ارتفاع شرق فلات ایران را با سرزمین های كوهستانی غرب مرتبط می ساخت و برای اطراق سرمازدگان كوهستان غرب و گرمازدگان و خستگان هوای خشك شرق، محل مناسب و مطلوبی بود.از اصفهان قبل از اسلام، یعنی دوره حكومت مادها و دوره شاهنشاهی هخامنشیان ، اشكانیان و ساسانیان اطلاعات زیادی در دست نیست و از آن دوره ها، آثار قابل توجهی بر جای نمانده است.

آنچه مسلم است، استقرار جلگه اصفهان درمیان بیابان ها و كوه های خشك مركزی ایران از یك طرف و اهمیت و موقعیت ارتباطی خاص آن در مركز فلات پهناور ایران از طرف دیگر، تاریخ و سابقه آن را به سابقه و قدمت كشور ایران مرتبط كرده است.پیش از برپایی پادشاهی مادها، اصفهان حد شرقی ممالكی بوده است كه بابلی ها از آن اطلاع داشته اند و به احتمال قوی جزو ناحیه (انزان) یا (انشان) بوده است.

ویژگی‌های فرهنگی

استان اصفهان از جمله مناطق تاریخی کشور است که مانند ستاره درخشانی بر تارک سرزمین کهنسال ایران می درخشد این استان تنوع قومی جالب توجهی دارد که فرهنگ پر بار ملی و مذهبی ایران عامل پیوند و یگانگی تمامی آنها از جمله بختیاری ها، ارمنی ها، زرتشتی ها و... شده است.

شهر اصفهان

از مراجعه به منابع موجود تاریخی چنین بر می آید كه كلمه، اسپاران، بطلمیوس، سپاهان، پهلوی ، اصفهان عرب و اصفهان امروز لفظی قدیمی است و به احتمال قریب به یقین كلمه ای پهلوی است و ریشه قدیمی تر از پهلوی آن مكشوف نیست.

در عهد اشكانیان اصفهان مركز و پایتخت یكی از ایالت های وسیعی بود كه تحت فرمان ملوك اشكانی قرار داشت. در دوره ساسانیان، اصفهان محل سكونت و قلمرو و نفوذ، اسپوهران، یا اعضای هفت خانواده بزرگ ایرانی كه مشاغل عمده و مناسب سمطنتی در اختیار داشتند، بود.

بعد از اسلام، اصفهان مانند دیگر شهرهای ایران تا اوایل قرن چهارم تحت سلطه اعراب بود و در زمان منصور خلیفه عباسی، مورد توجه قرار گرفت وبه حاكم این شهر دستور داده شد در عمران و آبادانی آن كوشا باشد.

در سال 319 هـ. ق مرداویج زیاری اصفهان را متصرف شد و آن را به پایتختی برگزید و جشن سده را هرچه باشكوه تر در این شهر برپا كرد. در سال 327 هـ. ق اصفهان به تصرف ركن الدوله دیلمی در آمد و آن را به پایتختی انتخاب كرد و اصفهان دوباره رونق خود را گرفت. 

در سال 443 هـ. ق اصفهان به دست طغرل پادشاه سلجوقی فتح شد. در سال 639 هـ. ق تحت سلطه مغولها قرار گرفت.پس از بازگشت سپاه مغول شهر اصفهان مجدداُ رونق یافت. سقوط شهر اصفهان و انقراض سلسله صفویه كه پس از 6 ماه محاصره به دست محمود افغان، انجام گرفت.

با سقوط شهر اصفهان سلسله صفوی نیز منقرض شد و اصفهان دچار انحطاط شد. در دوران زندیه و قاجاریه پایتخت كشور به شیراز و تهران انتقال یافت در زمان قاجار پسر ناصرالدین شاه، ظل السطان زمین و مصالح و آثار تاریخی شهر را به مردم می فروخت و می خواست به هرترتیبی كه شده مخارج قشون خود را كه از واحدهای بسیار قوی و منظم كشور بود، تاْمین كند.

از ویژگی های اقتصادی شهر اصفهان در دوره قاجار، درآمد ناچیز زمین و عدم امنیت ملاكین بود. در دوره پهلوی با توجه به شرایط تاریخی و جغرافیایی، شهر اصفهان موردتوجه قرار گرفت، دربازسازی آثار تاریخی آن كوشش هایی به عمل آمد و توسعه صنعتی شهر و منطقه آغاز شد. اصفهان یكی از شهرهای بزرگ و سیاحتی ایران است. 

مراكزتاریخی وباستانی

1- آرامگاه پیربكران
2- آرامگاه باباركن الدین
3- آرامگاه باباقاسم
4- آرامگاه میرفندرسكی
5- آرامگاه شاهزادگان
6- آرامگاه واله
7- آرامگاه صائب تبریزی
8- آرامگاه همای شیرازی
9- آرامگاه مجلسی
10- آرامگاه میرعماد
11- گردشگاه وباغ های تاریخی چهارباغ
12- كاخ چهل ستون 
13- كاخ هشت بهشت
14-  عمارت عالی قاپو
15- منارجنبان
16- مناره باغ قوشخانه
17- مناره دارضیاء
18- تالاراشرف
19- مدرسه كاسه گران
20- مناره چهل دختران
21- مناره ساربان
22- مناره زیار
23- مناره راهروان
24- مدرسه شمس آباد
25- خانه امینیان
26- مناره مسجد علی
27- مناره  بخت آغا
28- مناره غار
29- مناره مسجد شعیا
30- مناره گلدسته
31- مناره های مسجد شاه
32- مدرسه ملا عبدالله
33- مدرسه جده
34- مدرسه میرزا حسین
35- مدرسه کاسه گران
36- مدرسه نیماورد
37- مدرسه جلالیه
38- مدرسه شمس آباد
39- مدرسه بزرگ صدر
40- آرامگاه میرز ا رفیعا
41- آرامگاه میرمجدالدین
42- آرامگاه الراشد بالله
43- آرامگاه نظام الملک
44- آرامگاه شهشهان
45- آرامگاه خاتون آبادی
46- آرامگاه محمد جعفر
47- آرامگاه خوانساری
48- آرامگاه خواجه سعد
49- آرامگاه نصر آبادی
50- آرامگاه بخت آغا
51- قلعه فارفا آن
52- كاروان سرای مهیار
53- سردرخانقاه ابومسعود
54- سردرزاویه درب کوشک
55- سردر قیصریه
56- سردر مسجد جورجبر
57- سردرخانقاه نصرآباد
58- کتیبه مدرسه آقا کافور
59- کتبه مدرسه مریم بیگم
60- آتشگاه کوه سنگی
61- بازار اصفهان

جاذبه های طبیعی

 آبشارشالورا•
 آبشاركردعلیا•
 چشمه آبمعد‌نی ورتون•
 زاینده• رود
 غارآهكی كلهرود•
 غار کوکولو•
 جلگه اصفهان•
 حیات وحش و منطقه• حفاظت شده كلاه قاضی
 در یاچه سد زاینده رود•
 سد چشمه مرغاب•
 باتلاق• گاوخونی

اماكن زیارتی ومذهبی

1- مسجدامام
2- مسجدشیخ لطف الله
3- مسجدومناره برسیان
4- مسجدگار
5- مسجدسرخی
6- مسجدلنبان
7- مسجدركن الملك
8- مسجدازیران
9- مسجدقطبیه
10- مسجد سین
11- مسجداشترجان
12- مسجدجارچی
13- مسجدایلچی
14- مسجد علی
15- مسجد الجاتو
16- مسجد رحیم خان
17- مسجد کاج
18- مسجد ذوالفقار
19- مسجد درب جوبار
20- مسجد باغ حاجی
21- مسجد آقا نور
22- مسجد ساروتقی
23- مسجد مصری
24- مسجد شفیعیه
25- مسجد حکیم
26- مسجد حاجی منوچهر
27- مسجد سلیمان بیک
28- مسجد شیخ علیخان
29- مسجد علی قلی آقا
30- مسجد مقصود بیک
31- مسجد علی نوش آباد
32- امامزاده اسماعیل
33- امامزاده جعفر
34- امامزاده ابراهیم
35- امامزاده هارون ولایت
36- بقعه ستی فاطمه
37- بقعه شاه سیدعلی اكبر
38- بقعه شاه رضا
39- امامزاده باقر
40- امامزاده زید
41- امامزاده درب امام
42- امامزاده شوری
43- امامزاده احمد
44- كلیسای بیت اللحم
45- كلیسای وانك
46- كلیسای هاکوپ
47- کلیسای گیورگ

شهر اردستان

اردستان مركب از دو كلمه "ارد" به معنای مقدس و "ستان"‌ به معنی پسوند مكان است و به معنای "شهر مقدس" است. گویند چون زمین اردستان به سفیدی آرد است، آنجا را آردستان گفته اند. بنای این شهر را به دستان سام، پدر سام پهلوان نسبت می دهند و كلمه ادرستان را تحریف شده ” ارگ دستان “ می دانند. از بناهای تاریخی معروف این شهرستان مسجد جامع اردستان است كه درزمان سلجوقیان ساخته شده است. اردستان امروزی شهری زیباست و معماری بومی جالب توجهی دارد.

مراكز تاریخی و دیدنی

 آب انبار و مسجد آخوند•
 مقبره امیر اویس•
 دشت برخوار•
 مسجدجامع• اردستان
 مسجد آخوند•
 مسجد زواره•
 مسجد پامنار• زواره
 زینبیه•

خمینی شهر (سده)

قدمت تاریخی این شهر به زمان ساسانیان می رسد. كهن دژ كه بر سرراه اصفهان قرار دارد، گویا پایتخت ساسانیان بوده است. كوه آتشگاه، منار جنبان و مسجدجامع خوزان از دیگر آثار قدیمی این ناحیه هستند. نام قدیمی این ناحیه "سده" بود كه در زمان حكومت پهلوی به همایون شهر تبدیل شد وپس از انقلاب به خمینی شهر تغییر یافت.

شهر خوانسار

این شهرستان یكی از مناطق دیدنی و خوش آب وهوای غرب اصفهان است. بر اساس اسناد موجود، سابقه  تاریخی آن به بیش از 1000 سال می رسد. خوانسار از زمان صفویه یكی ازمراكز بزرگ علمی بود و در مدرسه علوی آن از همان زمان تا كنون طلاب واهل علم مشغول تحصیل و كسب علم بوده اند و بسیاری از مراجع بزرگ نیز در آنجا تربیت شده اند.

شهر سمیرم

درباره وجه تسمیه سمیرم مطالب مختلفی نقل شده است. از همه معروف تر، گویند به علت آب وهوای سرد به این منطقه سمیران گفته اند كه بعدها به سمیرم تبدیل شده و به معنای سردسیر است. این شهر یكی او ییلاقات استان اصفهان محسوب می شود و آبشار و چشمه های معروفی دارد.از مراكز ديدنی اين شهر می توان به آتشدان سنگی اشاره كرد.

شهر, شهرضا

این شهر كه شهری بسیار قدیمی است در ابتدا "قمشه " نام داشت ولی بعدها به علت وجود مقبره شاهرضا (ع) به شهرضا معروف شد. درباره وجه تسمیه آن مطالب گوناگونی نقل شده است.

بنا به عقیده بعضی از نویسندگان كلمه قمشه از دو كلمه " كوم "و "‌شه" به معنای شكارگاه تشكیل شده است. برخی نیز گفته اند كه كلمه قمشه به معنی مكان آب خیز و پرقنات است. از آثار مهم این شهرستان، شبستان مسجد جامع است كه از یادگارهای عهد سلجوقی است.غار شاه قنداب، بقعه شاه رضا، بقعه سیدعلی اکبر از مكان‌های ديدنی اين شهر می‌باشد. 

شهر فریدن (داران)

فریدن در دوره هخامنشی "پرتیكان"‌ نام داشت و یكی او ایالات بزرگ آران بود كه پس ازهجوم اسكندر مقدونی میدان تاخت و تاز یونانیان گردید و روبه ویرانی نهاد. بعضی از مورخان نیز این منطقه را به نام "پارتیاكن" نامیده اند. در زمان صفویه، عده ای از ارمنی ها و گرجی ها به این منطقه كوچانده شدند و درآن سكنی گزیدند.

فریدون شهر

طبق مدارك تاریخی و جغرافیایی، این شهر بخشی از ناحیه "پرتیكان" است كه شامل فریدن و فریدون شهر می شود. وجود سنگ قبرهای باستانی متعدد در مزرعه قهستان قدمت تاریخی آن را به چند هزار سال می رساند. این منطقه مركز ییلاق عشایر طایفه چهار لنگ بختیاری است. 

شهر فلاورجان

نام قدیم فلاورجان "برزه " بر وزن لرزه بود كه به معنی شاخ درخت وكشت و زراعت است و جمع آن "برزان" می باشد. این نام در تغییرات آوایی زبان فارسی به "ورجان" تبدیل شده است. به واسطه پلی كه در زمان صفویان بر روی زاینده رود احداث شده به "پلاورجان" و سپس به فلاورجان معروف گردیدو امروزه نیز به همین نام معروف است. از مهم ترین بناهای تاریخی این شهرستان، بقعه پیكران و مسجد تاریخی روستا اشتر جان است. 

شهر كاشان

كاشان شهر زیبای كویری، شهر سنتهای اصیل را به نظاره می‌نشینیم به طبیعت زیبایش می‌نگریم كه از یكسو پشت به كوههای سر به فلك كشیده دارد و از سوی دیگر به بی‌نهایت كویر.كاشان را مروارید كویر نیز می‌خوانند چرا كه نشان از اصالت دارد و تاریخ شكوهمندش، پیوندی عمیق با تمدن هفت هزار ساله سیلك.

اگر گاهی خشم طبیعت به ویرانیش كشانده و یا یورشهای تاراجگران و متجاوزان به تلی از خاك تبدیلش نموده ولی این ویرانی و سقوط دیری نپائیده، چرا كه تلاش مردمانی را در پی داشته كه همیشه استوار چون كوه، به عظمت و آبادی شهرشان برخاسته‌اند. اگر زمانی آتش بیداد تیمورها، تركمنها و افاغنه خرمن هستی‌اش را سوخته، اما چون ققنوس دوباره سر از آتش برآورده. جوان‌تر و زیباتر.

هر چند كاشان، شهری نشسته بر كرانه كویر است لیكن هرگز در برابر بادهای كویری و طوفانهای مهیب شنی جا خالی نكرده. نه از گرمای طاقت‌فرسای تابستان كویری بیم داشته و نه از سرمای سوزنده زمستان لرزه بر اندامش افتاده.

چرا كه فلسفه زندگیش بقاء و رنگ و بوئی دیگر دارد. دیوارهای خشتی، كوچه‌های پیچ در پیچ و بادگیرهای بلند و جذابش همه و همه نشان از استقامت دارند و پویائی در بافت سنتی‌اش همه زیبائی را می‌توان دید. هنر را، عاطفه را، غیرت و حمیت را، ایمان و اعتقاد را كاشان شهریست كه نشانه‌های نبوغ معماری ایرانی در بناهای متعددد تاریخی‌اش متجلی شده.

كاشان شهر مسجدهاست، شهر بقاع متبركه، دیار گنبدهای فیروزه‌ای و گلدسته‌های بلند است، صحیفه‌ای گسترده از یادمانهای به یاد ماندنی از تاریخ و هنر ایران كاشان دارالمؤمنین است با مردمی نه از نسل پیشین، بلكه دل بسته به اعتقادات پیشینیان.

كاشان مولد علما، فضلا و اولیاءالله است خطه بزرگانی كه آوازه شهرتشان از دروازه‌های ایران گذشته و به اقصی نقاط گیتی رسیده كاشان مظهری از اصالت و زیبائی و هنر شرق است. كاشان شهر هنر و هنرمندان، شهر قالی، زری و مخمل، شهر قلمزنها و كاشی‌سازهاست و بالاخره.... كاشان در صفحات تاریخ ایران نامی زنده است و چهره امروزیش، چهره‌ای هماهنگ با تحولات سریع اجتماعی می‌باشد.

سابقه تاریخی كاشان

وجود یكی از قدیمی تـرین مراكز تمدنهای كهن در حدفاصل بین كاشان و فین به نام تپه‌های سیلك نشان می‌دهد كه حدود چهار هزار و پانصد ق.م. اقوامی كه دارای تمدن قابل ملاحظه‌ای بوده‌اند و وسایل كار آنها را بیشتر سنگ و استخوان تشكیل می‌داده است، در این مكان مستقر شده‌اند.

در چهار هزار و دویست ق.م. در وضع زندگی این مردم تغییری رخ داده و شكل و نوع و نقش و رنگ ظروف ساخته آنان به كلی تغییر یافته است. معلوم می‌شود كه ساكنین اصلی منطقه مغلوب اقوام تازه‌واردی شده‌اند، كه دارای مشخصات سفال قرمز رنگ، با نقش سیاه بوده‌اند. از این زمان تپه شمالی متروك و تپه جنوبی سیلك مورد استفاده قرار گرفته كه معرف تمدنهای بعدی سیلك است. تمدن اقوام تپه‌سیلك در سه‌هزار و پانصد سال پیش مغلوب تمدن آریایی گردید كه آثارشان در نقاط مختلف حفاری ظاهر گردیده است.

از تاریخ كاشان در دوره هخامنشی، اطلاع زیادی در دست نیست لیكن كشف سكه‌های نقره‌ای متعلق به این دوره و همچنین سكه‌های یونانی مربوط به قرن ششم پیش از میلاد، در روستای مرق در سی كیلومتری كاشان نشانگر اعتبار و اهمیت این منطقه در آن دوران است از دوره ساسانی بقایای آتشكده‌های مهم و جالبی چون آتشكده نیاسر و آتشكده خرم دشت در اطراف كاشان باقی مانده كه حاكی از توجهی است كه شاهان ساسانی به این خطه داشته‌اند. علاوه بر آن طبق آنچه كه از تاریخ اعثم كوفی مستفاد می‌گردد موید این امر است كه كاشان در دوره ساسانی شهری بزرگ با امكانات اقتصادی زیاد بوده است.

مراكزتاریخی وباستانی

1- خانه بروجردی ها
2- آرامگاه سهراب سپهری
3- آرامگاه باباافضل
4- آرامگاه محتشم كاشانی
5- آرامگاه فیض كاشانی
6- مدرسه آقا بزرگ
7- باغ وكاخ تاریخی فین
8- خانه طباطبایی
9- خانه عامری ها
10- خانه عباسیان
11- خانه صالح
12- مدرسه امام خمینی
13- منار زین‌الدین
14- مجموعه بابا ولی
15- مجموعه خان
16- مجموعه حاجی سید
17- آب انبار حاج صباغ
18- آرامگاه شاه عباس
19- آرامگاه ملا فتح الله
20-  قلعه جلالی
21- روستای ابیانه
22- تپه های سیلك
23- روستای نیاسر
24- حمام عبدالرزاق خان
25- حمام مجموعه اردهال
26- حمام بازار
27- حمام وباغ فین
28- حمام سلطان میر احمد
29- كاروانسرای سن سن
30- كاروانسرای مرنجاب
31- آتشکده نیاسر

شهر گلپایگان

گلپایگان از شهرهای قدیمی ایران است. در اواخر سلسله ساسانیان "گردپاذگان" نام داشت كه معرب آن "جرج باذكان" و بعدها به "جرفاذقان" تبدیل شده است. عده ای از جغرافی دانان اسلامی، از جمله حمدالله مستوفی، نام آن را " گلبادگان" ضبط كرده اند كه به معنی گل آبادگان است. از مهم ترین آثار تاریخی این شهرستان مسجدجامع است كه از یادگارهای محمد بن ملكشاه سلجوقی (اوایل قرن ششم هجری) است. كتیبه های متعددی دارد.

شهر نائین

نائین از شهرهای بسیار قدیمی استان اصفهان است. در مورد نام نائین و وجه تسمیه آن می گویند كه كلمه نائین از نی كه یك گیاه باتلاقی است، گرفته شده است و هم چنین عده ای وجه تسمیه آن را در ارتباط با نام یكی از پسران نوح می دانند كه گویا بانی شهر بوده است. نائین شهری جالب و دیدنی است و آثار تاریخی متعدد و زیبایی دارد. از آن جمله می‌توان به نارنج یا نارین قلعه، قلعه رستم بافران ، قلعه مخروبه نیستانك و مسجد جامع نایین اشاره كرد.

شهر نطنز

ازپیشینه تاریخی نطنز، تا قبل از قرن هفتم هـ. ق اطلاعات مستند و مكتوبی در دست نیست. در نوشته های مورخان ، سیاحان و جغرافی دانان دوره های بعد از اسلام، به نام "نطنز " مختصر اشاراتی شده است و این شهر را ازنظر موقعیت طبیعی، ارتباطی وسوق الجیشی واجد اهمیت دانسته اند. آثار تاریخی كشف شده از نواحی مختلف شهرستان نیز اطلاعات دقیقی را در رابطه به قدمت آن بیان نمی كنند، ولی بقایای آتشكده، قلعه و كایزهای متروكه و بناهایی كه گاه از زیر ریگ روان سربرون می آورند، تاریخ آن رابه پیش از اسلام می‌رساند.

این منطقه به علت وضع جغرافیایی، تا حدی از یورش ها و خرابی های حمله مغول محفوظ مانده.در دوره مغول نطنز پناهگاه ومعبر فراریان بود و به علت وجود دو خانقاه معتبر عده ای از صوفیان و دراویش  نامدار نیز در آن زندگی كرده اند.

در زمان صفویه شاه عباس اول كه نطنز شكارگاه و گردشگاه تابستانی او محسوب می شد, با احداث دو كاخ، آن را به صورت پایتخت تابستانی خود را آورد. توجه شاه عباس به حدی بود كه نطنز را ولایت خاصه خود اعلام كرد. نطنز در سال 1336 هـ. ش از كاشان جدا و شهرستان مستقل اعلام شد و در محدوده سیاسی استان دوم قرار گرفت. گلابی این شهرستان به عنوان " تحفه نطنز " از شهرت زیادی برخوردار است.

مراكزتاریخی وباستانی

 مجموعه شیخ عبدالصمد 
 مقبره سید واقف گنبد باز آرامگاه میراحمد
 قلعه وشاق
 روستای تاریخی ابیانه
 روستای تاریخی نطنز
 كاروان سرای شاه عباسی (مرنجاب )

 آتشكده ساسانی نطنز دشت نطنز

اماكن زیارتی ومذهبی

 مسجد جامع نطنز
 مسجد عبدالصمد
 مسجد جامع آفوشته
 مسجد كوچهمیر
 امامزاده عبدالله 
 امامزاده بامیر
 امامزاده آقاعلی عباس

همشهري آنلاين